ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ-ಕರ್ನಾಟಕ ಯಾಕೆ ಫೈಟ್ ಮಾಡ್ತಿದ್ದಾರೆ ಗೊತ್ತಾ?

Belagavi jilleya itihasa: ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ‘ಲ್ಯಾಂಡ್‘ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ‘ಇಶ್ಯೂ‘ ನಡೀತಿದೆ ಗುರು.

ಈ ಫೈಟಿಂಗ್ ಹಿಂದಿರೋದು ಬೆಳಗಾವಿ.

ಈಗ ಬೆಳಗಾವಿ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂದು ‘ಪಾರ್ಟ್’ ಅಲ್ವಾ? ಆದ್ರೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವರು ಅದನ್ನು ನಮ್ಮದು ಅಂತ ‘ಕ್ಲೈಮ್‘ ಮಾಡ್ತಾರೆ.

ಬರೋಬರಿ 50 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೀತಿರೋ ಈ ಗಡಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟೋ ಜನಕ್ಕೆ ಕರೆಕ್ಟ್ ಆದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಇದು ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಯ್ತು, ಇದರ ಹಿಂದಿರೋ ರಿಯಲ್ ಸ್ಟೋರಿ ಏನು ಅಂತ ಸಿಂಪಲ್ ಆಗಿ ಈ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸೋಣ ಬನ್ನಿ.

ಏನಿದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ-ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ, ಗಡಿ ವಿವಾದ?

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಡುವೆ ಈ ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಫೈಟಿಂಗ್ ನಡೀತಾನೆ ಇದೆ.

ಇದು ಇವತ್ತಿನ ಕಥೆ ಅಲ್ಲ, ಬರೋಬರಿ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ಈ ‘ಇಶ್ಯೂ‘ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.

ಬೆಳಗಾವಿ ಈಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗ ಆಗಿದ್ರೂ ಸಹ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವರು ಅದನ್ನು ತಮಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಅಂತ ‘ಕ್ಲೈಮ್’ ಮಾಡ್ತಾನೆ ಇದ್ದಾರೆ.

ಈ ಒಂದು ‘ಲ್ಯಾಂಡ್‘ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಅನ್ನೋದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಆಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಆಗಾಗ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಏನಾಗಿತ್ತು?

ಈ ಗಡಿ ವಿವಾದದ ಮೂಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಶುರುವಾಗಿದ್ದು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಇದ್ದಾಗ, ಈ ಬೆಳಗಾವಿ ಏರಿಯಾ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಭಾಗ ಆಗಿತ್ತು.

ಅಂದ್ರೆ, ಆಗಿನ ಮ್ಯಾಪ್ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಬಾಂಬೆ ಅಂಡರ್ ಇತ್ತು.

ಆಗ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘Belgaum‘ ಅಂತ ಕರೀತಿದ್ರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ಗೆ ಅನುಕೂಲ ಆಗೋ ಹಾಗೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಿದ್ರು.

ಆ ಟೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಿರೋ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬೇರೆ ಇತ್ತು.

ಅದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈಗಲೂ ಗೊಂದಲಗಳು ಉಳಿದಿವೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

• ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ: ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ನಂತರ ‘ಬೆಲ್ಗಾಂವ್’ (ಬೆಳಗಾವಿ) ಪ್ರದೇಶವು ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ (Bombay State) ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.

• ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ: 1956ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ‘ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಕಾಯ್ದೆ’ (States Reorganisation Act) ಈ ಭಾಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿತು.

• ಭಾಷಾವಾರು ವಿಂಗಡಣೆ: ಭಾಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮರು-ವಿಂಗಡಿಸಿದಾಗ ಬೆಳಗಾವಿಯು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ಈಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು.

• ವಿವಾದದ ಉಗಮ: ಈ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿಯೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ಗಡಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.

ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಕ್ಷೇಪ

1956ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ರಚನೆ ಆಕ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಳಗಾವಿಯನ್ನು ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ್ರು.

ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಸಿಟ್ಟು ತರಿಸಿತು.

‘ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾನೇ ಮರಾಠಿ ಭಾಷಿಕರು ಇದ್ದಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ನಮಗೆ ಸೇರಬೇಕು’ ಅಂತ ಅವರು ವಾದ ಮಾಡಿದ್ರು.

ಕೇಂದ್ರದ ಹತ್ರ ಈ ‘ಲ್ಯಾಂಡ್’ ನಮಗೆ ವಾಪಸ್ ಬೇಕು ಅಂತ ‘ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್’ ಮಾಡೋಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ರು.

ಅಂದಿನಿಂದ ಇವತ್ತಿನವರೆಗೂ ಈ ಬೇಡಿಕೆ ಹಾಗೇ ಇದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ಈ ಗಡಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಫೈನಲ್ ‘ಸೊಲ್ಯೂಷನ್‘ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಿಟಿ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವರದಿ

ಆಯೋಗದ ರಚನೆ: 1966ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮೆಹರ್ ಚಂದ್ ಮಹಾಜನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಏಕಸದಸ್ಯ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿತು.

ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವರದಿ: ಈ ಆಯೋಗವು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಾದಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿ, ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ 1967ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು.

ಮುಖ್ಯ ಶಿಫಾರಸು: ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು: ಬೆಳಗಾವಿಯು ನಾಲ್ಕೂ ಕಡೆ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಬೆಳಗಾವಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲು 3 ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು

ಕೇಂದ್ರದ ‘ಕಮಿಟಿ’ ಬೆಳಗಾವಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು.

ಈ ಕಾರಣಗಳು ಗಡಿ ವಿವಾದದ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ತುಂಬಾನೇ ಮುಖ್ಯ ಆಗಿದ್ವು.

ಈ ‘ರೀಸನ್ಸ್‘ ಅಂದ್ರೆ ಕೇವಲ ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಂಗಲ್‌ನಿಂದಲೂ ‘ಸ್ಟಡಿ’ ಮಾಡಿ ನೀಡಿದ್ರು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕ್ಲೈಮ್‌ಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡೋಕೆ ಈ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳು ತುಂಬಾನೇ ‘ಪವರ್‌ಫುಲ್’ ಆಗಿದ್ವು.

ಆ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳು ಏನೇನು ಅಂತ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ನೋಡೋಣ ಬನ್ನಿ.

1. ಪ್ರಥಮ ಕಾರಣ: ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ

ಮೊದಲನೆಯ ಕಾರಣ ಏನಂದ್ರೆ, ಬೆಳಗಾವಿ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಮೂರು ಕಡೆಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ‘ಕವರ್’ ಆಗಿದೆ.

ಅಂದರೆ, ಬೆಳಗಾವಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕರಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗ ಅನ್ನೋದು.

ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೆಳಗಾವಿಯನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದೊಳಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ಪಾಕೆಟ್’ ತರಹ ಆಗುತ್ತೆ, ಅದರಿಂದ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಆಗುತ್ತೆ.

ಹಾಗಾಗಿ ಈ ‘ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಲೋಕೇಷನ್’ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಯ್ತು.

2. ದ್ವಿತೀಯ ಕಾರಣ: ಭೂ ಒಡೆತನದ ಸತ್ಯಾಂಶ

ಎರಡನೇ ಕಾರಣ ‘ಲ್ಯಾಂಡ್ ಓನರ್‌ಶಿಪ್’ ಬಗ್ಗೆ. ‘ಕಮಿಟಿ’ಯವರು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಜಾಸ್ತಿ ಜಮೀನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಸ್ಟಡಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಬಹುತೇಕ ಜಮೀನುಗಳು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕರ ‘ಓನರ್‌ಶಿಪ್’ನಲ್ಲಿವೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಯ್ತು.

ಅಂದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಯಾರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಅನ್ನೋದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಜಮೀನುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಜನರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ, ಆ ಪ್ರದೇಶ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ ಇರಬೇಕು ಅಂತ ‘ಕಮಿಟಿ’ ಸಜೆಸ್ಟ್ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಅಲ್ಲಿನ ‘ಲೋಕಲ್’ ಜನರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

3. ತೃತೀಯ ಕಾರಣ: ಪುನರ್ರಚನೆಯ ಕಷ್ಟ

ಮೂರನೇ ಕಾರಣ ಏನಂದ್ರೆ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ‘ರಿ-ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್’ ಮಾಡೋದು ಅಲ್ಲಿನ ‘ಲೋಕಲ್’ ಜನರಿಗೆ ತುಂಬಾನೇ ಕಷ್ಟ ಆಗುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದು.

ಅಂದ್ರೆ, ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪದೇ ಪದೇ ಗಡಿ ಬದಲಾಯಿಸೋದು ಜನರಿಗೆ, ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ, ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಆಗುತ್ತೆ.

ಒಂದು ಸಾರಿ ಮಾಡಿ ಆಯ್ತು, ಮತ್ತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತೆ.

ಹಾಗಾಗಿ ‘ಕಮಿಟಿ’ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಗಡಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡೋದು ಸರಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಸುಲಭ ಅಲ್ಲ ಅಂತ ಹೇಳಿತು.

ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ ಕಾಪಾಡುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಆಗಿತ್ತು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ

ಕೇಂದ್ರ ‘ಕಮಿಟಿ’ಯ ಈ ‘ಡಿಷಿಷನ್’ ಅನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವರು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.

‘ಈ ನಿರ್ಧಾರ ‘ಬಯಾಸ್ಡ್’ ಆಗಿದೆ, ನಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಇಲ್ಲ’ ಅಂತ ಅವರು ‘ಅಪ್ರೋಚ್’ ಮಾಡಿದ್ರು.

ಅಲ್ಲಿಂದ ಈ ‘ಕೇಸ್’ ಇನ್ನೂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೀತಾನೆ ಇದೆ.

‘ಮಹಾಜನ್ ಕಮಿಟಿ’ ವರದಿಯನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಂತಿಮ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ರೂ ಸಹ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವರು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಗಡಿ ವಿವಾದ ‘ಕಾಂಪ್ಲಿಕೇಟೆಡ್’ ಆಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.

‘ಫೈನಲ್’ ಆಗಿ ಒಂದು ‘ಜಡ್ಜ್ಮೆಂಟ್’ ಬರೋವರೆಗೂ ಇದು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದೆ ಸತ್ಯ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಹೀಗಾಗಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ನಡುವಿನ ಈ ಬೆಳಗಾವಿ ಗಡಿ ವಿವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆಯಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರದ ‘ಕಮಿಟಿ’ ಬೆಳಗಾವಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕು ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ರೂ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಕ್ಷೇಪದಿಂದ ‘ಕೇಸ್’ ಇನ್ನೂ ನಡೀತಾನೆ ಇದೆ.

ಇದು ಬರೀ ಭೂಮಿ ವಿಚಾರ ಅಲ್ಲ, ಜನರ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಐಡೆಂಟಿಟಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು.

ಈ ‘ಇಶ್ಯೂ’ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಈಗ ಕರೆಕ್ಟ್ ಆದ ‘ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್’ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಅಂದುಕೊಳ್ತೀವಿ, ಅಲ್ವಾ?